Kogo obejmuje ustawa o sygnalistach?
Zbliża się dzień, kiedy w życie wejdzie Ustawa o ochronie sygnalistów. Od 25 września 2024 roku wszyscy pracodawcy będą musieli wdrożyć jej przepisy, w tym procedury zgłoszeń wewnętrznych. Czasu zostało niewiele, więc naturalne jest pytanie: kogo dotyczy ta ustawa? Czy Twoja firma musi wdrożyć Program Obsługi Sygnalistów? W tym artykule szczegółowo opisujemy, które firmy są objęte ustawą.
Kim jest sygnalista?
Sygnalistą nazywa się osobę, która zgłasza lub ujawnia publicznie informacje o naruszeniu prawa w kontekście związanym z jej pracą lub współpracą z firmą czy innym podmiotem. Katalog osób, które mogą być sygnalistami, jest bardzo szeroki. Może to być pracownik, współpracownik, udziałowiec, kontrahent, członek zarządu lub rady nadzorczej, a także osoba ubiegająca się o zatrudnienie w firmie.
Dla pracodawców kluczowe będą zgłoszenia „wewnętrzne”, czyli te dokonywane w ramach firmy. Sygnalistą będzie więc osoba powiązana z firmą, zgłaszająca nieprawidłowości lub łamanie prawa, które zauważyła w firmie.
Kogo dotyczy Ustawa o ochronie sygnalistów?
Obowiązek umożliwienia dokonywania zgłoszeń przez sygnalistów dotyczy wszystkich firm, które spełniają określone warunki. Ustawa nakłada na pracodawców konieczność wdrożenia określonych procedur i zasad mających na celu ochronę sygnalistów przed odwetem ze strony pracodawcy lub innych osób zatrudnionych w firmie.
Warunki objęcia ustawą
Do wdrożenia ustawy zobowiązane są firmy i inne podmioty, dla których na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku pracuje zarobkowo co najmniej 50 osób. Do tej liczby wlicza się nie tylko pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, ale także osoby świadczące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, o ile wykonują ją osobiście.
W podane 50 osób wlicza się:
- Pracowników zatrudnionych na umowę o pracę
- Osoby świadczące pracę na podstawie powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę
- Osoby zatrudnione na umowie zlecenia czy umowie współpracy (B2B), jeśli świadczona przez nie praca jest wykonywana osobiście
Przykłady podmiotów objętych ustawą
Poza firmami zatrudniającymi ponad 50 pracowników, ustawa obejmuje również szkoły publiczne, szkoły wyższe, spółdzielnie mieszkaniowe oraz podmioty publiczne, takie jak gminy, ośrodki kultury czy parki narodowe, pod warunkiem, że zatrudniają we wskazanych formach co najmniej 50 osób.
Firmy zobowiązane bez względu na liczbę pracowników
Próg 50 pracowników nie ma zastosowania do podmiotów wykonujących działalność w zakresie usług, produktów i rynków finansowych, przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu oraz ochrony środowiska. Przepisy te dotyczą m.in.:
- Banków i instytucji finansowych
- Firm udzielających kredytów, leasingów, faktoringów
- Instytucji parabankowych
- Podmiotów zajmujących się dystrybucją ubezpieczeń
- Firm audytorskich
- Funduszy inwestycyjnych
- Biura rachunkowe
- Lombary
- Kantory
Wyłączenia spod działania ustawy
Ustawy nie stosuje się do jednostek organizacyjnych gminy lub powiatu liczących mniej niż 10 000 mieszkańców. Ponadto, przepisów ustawy nie stosuje się do informacji objętych tajemnicą zawodową w zakresie wykonywania zawodów medycznych oraz prawniczych, choć szpitale i duże firmy prawnicze muszą wdrożyć przepisy ustawy.
Podsumowanie
Nowe przepisy o ochronie sygnalistów obejmą tysiące firm oraz innych podmiotów. Jeżeli Twoja firma spełnia opisane warunki, musisz wdrożyć Program Obsługi Sygnalistów. Zachęcamy do skorzystania z narzędzi wspierających wdrożenie nowych przepisów, aby zapewnić zgodność z ustawą i ochronę sygnalistów w Twojej organizacji.
Zobacz także:
Kim jest sygnalista i co oznacza prawna ochrona sygnalistów?
