Kim jest sygnalista i co oznacza prawna ochrona sygnalistów?
Prawna ochrona sygnalistów to istotna zmiana w obowiązujących przepisach, mająca na celu ochronę osób ujawniających nieprawidłowości w miejscu pracy. Ale kim dokładnie jest sygnalista i jakie naruszenia obejmuje projekt ustawy dotyczącej ich ochrony?
Unijna Dyrektywa i jej wdrożenie
Unijna Dyrektywa o ochronie sygnalistów wymaga pilnego wdrożenia w krajowych przepisach, jednak opóźnienia w implementacji wynoszą już ponad dwa lata. Nowe regulacje dotyczące sygnalistów nie są jedynie kolejnymi obowiązkami dla firm i instytucji, ale także tworzą system, który oferuje nowe możliwości i szanse. Podstawowym pytaniem pozostaje: kim jest sygnalista?
Sygnalista - kto to?
Sygnalista, zgodnie z projektem ustawy, to osoba fizyczna, która zgłasza lub publicznie ujawnia informacje o naruszeniu prawa uzyskane w kontekście związanym z pracą. Kontekst ten obejmuje przeszłe, obecne lub przyszłe działania związane z wykonywaniem pracy, usług, pełnieniem funkcji czy służby.
Kogo dotyczą przepisy o sygnalistach?
Zakres osób chronionych przez ustawę jest szeroki. Sygnalistą może być:
- Pracownik (w tym pracownik tymczasowy)
- Osoba świadcząca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej
- Przedsiębiorca
- Akcjonariusz lub wspólnik
- Stażysta lub praktykant
Ponadto, ochronie podlegają także:
- Członkowie organów osób prawnych
- Osoby świadczące pracę pod nadzorem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy, również na podstawie umowy cywilnoprawnej
- Wolontariusze
- Żołnierze
- Zwolnieni ze służby funkcjonariusze różnych służb, takich jak Policja, ABW, Agencja Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, CBA, Straż Graniczna i inne
Ochrona obejmuje te osoby zarówno przed, jak i po nawiązaniu stosunku pracy lub innego stosunku prawnego, stanowiącego podstawę świadczenia pracy, usług lub pełnienia funkcji.
Co może zgłosić sygnalista?
Sygnalista może zgłosić wszelkie naruszenia prawa związane z jego kontekstem pracy. Naruszenia te obejmują działania lub zaniechania niezgodne z prawem oraz mające na celu jego obejście. Zgłoszenia mogą dotyczyć szerokiego spektrum obszarów, a dokładny katalog naruszeń znajduje się w ustawie. Warto jednak zauważyć, że przepisy dotyczące ochrony sygnalistów nie mają zastosowania do informacji objętych:
- Ochroną informacji niejawnych
- Tajemnicą zawodów medycznych oraz prawniczych
- Tajemnicą narady sędziowskiej
- Tajemnicą postępowania przygotowawczego w postępowaniu karnym oraz tajemnicą rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności
Podsumowanie
Prawna ochrona sygnalistów jest kluczowym elementem w zapewnianiu przejrzystości i odpowiedzialności w organizacjach. Dzięki sygnalistom możliwe jest wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości, co ma istotne znaczenie dla funkcjonowania demokratycznego społeczeństwa. Implementacja unijnej dyrektywy i wprowadzenie krajowych przepisów o ochronie sygnalistów to krok w kierunku stworzenia bezpiecznego środowiska pracy, w którym osoby zgłaszające nieprawidłowości są chronione przed represjami i mogą działać w interesie publicznym.
Zobacz także:
